برداشت آزاد از کتاب"روحیه ایرانی، روحیه شرقی"

برداشت آزاد از کتاب"روحیه ایرانی، روحیه شرقی" -دکتر روح الله صدیق

بر اساس این تئوری محیط و نوع زندگی در قرنها، پرسنالیتی را در یک جامعه شکل میدهد که بر تمام ابعاد روانی افراد و بیماران تسلط دارد. در این کتاب به ریشه شکل گیری مهمترین صفت شخصیت ایرانیان از نگاه مهندس بازرگان می پردازد.مهندس، "سازگاری"را مهمترین صفت ایرانیان می داند و در این کتاب به نقد علتی که مهندس برای این صفت اشاره کرده می پردازد:

شاید نام مناسبتر"سازگاری"، رعیت بودن در فرهنگ ایرانی است، در این کتاب محوریت"شاهخدا-رعیت" را ویژگی شخصیت ایرانیان می داند. شاید بتوان ویژگی انفعال را محوریت شخصیت ایرانیان دانست. که با محوریت شخصیت غرب که بر اساس"ارباب-برده" است، بسیار متفاوت است، و نیاز به دو روانشناسی و دو روان درمانی متفاوت دارد.

در ویژگی رعیتی، تحقیری در پشت رعیت بودن نیست، حتی با افتخار هم همراه است، در حالیکه در مفهوم بردگی، تحقیر و شرم و ترسی بزرگ نهفته است و هیچ کس حاضر به تحمل بردگی نیست، پس انفعال، بردگی را به همراه خواهد داشت، پس فرهنگ غرب، ابراز وجود، یک استراتژی است که حاصل قرنها تحقیر و ترس است. لذا در رویکردهای مشاوره غربی، محوریت با مواجهه شدن و جنگیدن است و حال اینکه این استراتژی در شخصیت ایرانی در طی قرنها، مفهوم نا آشنایی است.

فرهنگ غرب بر محوریت "برنده-بازنده" می چرخد و بازنده ها، بردگان برنده ها خواهند بود و این در حالی است که فرهنگ ایرانی بر محوریت بخت و خوش بخت می گردد، یعنی مفهومی ورای اختیارات انسان، که لزوما مفهوم اختیار را در خود ندارد و متضمن تحمل تحقیر نیست و احساس انفعال را با خود به همراه می آورد. احساسی که با حس تحقیر و شرم همراه نیست.

این الگوی شاهخدا-رعیت در تمام روابط شخصیت ایرانی جریان دارد و بستگی محیط دارد، همه اگر بتوانند این الگو را تکرار می کنند.

کتاب روان پزشکی فرهنگی با نگاه به فرهنگ ایرانی نوشته دکتر روح الله صدیق و سمیه آذرنیک...